Dzieje kultury niemieckiej

Czesław Karolak

83-01-14732-6 :: Oprawa: miękka :: wydanie z: 2006-10

„Dzieje kultury niemieckiej”, Czesław Karolak, Opis / Nota wydawcy / Synopsis

Książka prezentuje kompleksowe ujęcie kultury niemieckiej we wszelkich jej przejawach duchowych i materialnych. Obszernie omawia zagadnienia literatury, sztuki, filozofii i architektury oraz kulturę dnia codziennego.

Prezentuje także regiony kulturalne z ich specyfiką, odmiennością i ewolucją na przestrzeni wieków. Dla czytelnika może być ogromnym zbiorem informacji wychodzących poza stereotypy utrwalane w Polsce od dziesięcioleci.

Pozycja przeznaczona dla studentów historii, filologii niemieckiej, kulturoznawstwa, dziennikarstwa, nauk politycznych i stosunków międzynarodowych, socjologii oraz osób zainteresowanych dziejami kultur.

„Dzieje kultury niemieckiej”, Czesław Karolak, Dane Techniczne

„Dzieje kultury niemieckiej”, Czesław Karolak, Spis treści

Wstęp

Rozdział I
ŚREDNIOWIECZE DO OKOŁO 1400 ROKU
(Wojciech Kunicki)


Pojęcie
Antyk
Chrześcijaństwo
Świat germański
Epoka Karola Wielkiego 800–1000
Edukcja
Reformy karolińskie
Piśmiennictwo łacińskie
Literatura w języku starowysokoniemieckim i starosaksońskim
Architektura, sztuki plastyczne i muzyka w dobie karolińskiej i ottońskiej
Papiestwo i Cesarstwo
Literatura wczesnośredniowysokoniemiecka
Styl romański
Renesans francuski XII wieku
Scholastyka
Gotyk
Literatura dworska
Zmierzch świata rycerskieg
Miasta i kupcy
Osadnictwo niemieckie
Osadnictwo na Śląsku
Basen Morza Bałtyckiego
Czas i zegary
Waganci i błazny
Literatura a polityka w wysokim średniowieczu
Krąg wokół Hohenstaufów – poezja neołacińska
Kultura w kręgu Welfów. Literatura średniowysokoniemiecka
Symbolika średniowieczna
Proza użytkowa w języku niemieckim
Mistyka niemiecka
Mistyka kobieca XII i XIII wieku
Mistyka dominikańska XIII i XIV wieku
Śmierć
Inkwizycja
Żydzi
Wnioski
Znaczenie średniowiecza jako epoki w dziejach kultury niemieckiej
Znaczenie kultury średniowiecznej dla rozwoju idei narodowej w Niemczech

Rozdział II
HUMANIZM 1400–1517
(Wojciech Kunicki)


Pojęcie . 72
Kierunek matematyczno-przyrodniczy 72
Kierunek literacko-stylistyczny 75
Poezja neołacińska 77
Wczesny okres 77
Szczytowy okres literatury humanistycznej i poezji neołacińskiej 79
Muzyka doby renesansu 8 3
Sztuka i architektura: między średniowieczem a humanizmem 8 4

Rozdział III
REFORMACJA 1517–1624
(Czesław Karolak)


Kontekst historyczny 8 6
Społeczeństwo niemieckie w XVI wieku 87
Sytuacja w Kościele chrześcijańskim 8 8
Działalność Lutra. Ogłoszenie tez 90
Przekład Biblii 96
Dysputy i spory 97
Melanchton 101
Wczesna kultura mieszczańska: Meistersang 104
Rozwój muzyki kościelnej 106
Formy piśmiennictwa w dobie reformacji 110
Książki popularne 111
Malarstwo i architektura 117
U progu baroku: Opitz 119

Rozdział IV
BAROK 1600–1700
(Wojciech Kunicki)


Pojęcie. Rys historyczny 121
Przeceniany Opitz? Granice czasowe epoki 122
Czas sprzeczności, czas wojny 122
Struktury społeczne i style doby baroku 124
Kultura dworska 124
Krajobrazy i miasta: medializacja i teatralizacja 125
Naoczność i synestezja 126
Masowy obłęd 128
Edukacja 128
Idee 130
Instytucje i przestrzenie kultury 131
Literatura barokowa 133
Liryka 133
Dramat i teatr 136
Proza barokowa 139

Rozdział V
OŚWIECENIE 1700–1800
(Wojciech Kunicki)


Epoka 142
Mieszczaństwo 143
Problem XVIII wieku 144
Filozofia racjonalizmu 144
Nurty teologiczne 146
Pietyzm 146
Teologia fizykalna 147
Deizm 147
Radykalny deizm: Biblia wertheimska i Edelmann 148
Neologia 149
Edukacja 150
Szkoły elementarne 150
Szkoły średnie 151
Uniwersytety 152
Historiografia 153
Encyklopedie i słowniki oświecone 155
Tajne stowarzyszenia 156
Podróże 157
Ogrody i parki 158
Powstawanie literackiej publiczności 158
Specyfika regionalna niemieckiego oświecenia 159
Czasopiśmiennictwo 160
Sytuacja pisarzy 162
Poetyka i estetyka XVIII wieku 162
Zmiana paradygmatów około roku 1700 162
Racjonalistyczna poetyka Gottscheda 163
Oświeceniowa reakcja na racjonalizm Gottscheda 164
Narodziny estetyki 165
Racjonalizm muzyczny: Hasse, Bach, Ha¨ndel 166
Drezdeńskie rokoko 167
Winckelmann albo narodziny klasycyzmu z ducha drezdeńskich kolekcji sztuki 168
Epoka fryderycjańska 169
Berlin w XVIII wieku 172
Architektura i muzyka w dobie fryderycjańskiej 173
Stulecie francuskie czy stulecie języka francuskiego? 175
Lessinga styl krytyczny 177
Idea tolerancji 179
Teatr 18 2
Tragedia mieszczańska 18 4
Niemieccy patrioci 18 6
Niemieccy jakobini? 18 7
Znaczenie oświecenia dla kultury niemieckiej 18 8

Rozdział VI
OKRES „BURZY I NAPORU” 1770–1785
(Wojciech Kunicki)


Hamann, czyli poza granicami sensualizmu 18 9
Frankfurtczycy w Strasburgu 190
Reglamentacja seksualności 193
Socjalizacja winy. Problem dzieciobójczyni 195
Fizjognomika albo odkrywanie cielesności 197
Dusza i ciało 197
Odkrycie „ja” 201

Rozdział VII
„CZAS SIODŁA” 1750–1815
(Czesław Karolak)


Społeczeństwo niemieckie połowy XVIII wieku. Rola Wielkiej Rewolucji
Francuskiej 203
Relacja obywatel–państwo 204
Wielka Rewolucja Francuska a kultura polityczna w Niemczech 205
Weimar jako „biotop kulturowy” i centrum idei liberalnych 210
„Goethe wWeimarze”.Warunki rozwoju kultury 212
Formy życia kulturalnego w Weimarze 213
Mieszczaństwo formacyjne i jego świat wartości: Bildung 217
Formacyjność a (praktyczny) patriotyzm 218
Piśmiennictwo edukacyjne 221
Wkład „filozofii pedagogicznej” w dzieło edukacji 225
Przez piśmiennictwo edukacyjne do świadomości obywatelskiej. Rola mediów 230
Literatura piękna klasycyzmu weimarskiego 235
Dzieła literatury pięknej 240
Typy biografii twórców w okresie klasycyzmu weimarskiego 245
Salony literackie 249
Kultura muzyczna 251
Ruch studencki a polityka: Burszenszafty 254
Kultura fizyczna: Turnbewegung 256

Rozdział VIII
ROMANTYZM 1795–1850
(Wojciech Kunicki)


Kłopoty z romantyzmem 257
Rys historyczny badań naukowych nad kulturąi literaturą romantyzmu
niemieckiego 258
Salony literackie 262
Towarzyskość i samotność. Lucynda Schlegla jako skandal 264
Idea, mitologia i zmysłowość 266
Zasady myślenia, widzenia i twórczości 266
Transcendencja 266
Postulat postrzegania całościowego (systemowego) 266
Nauka, filozofia i poezja 267
O jakiej antropologii i historiozofii? 269
Romantyzm – romantyczny – romantyzować 270
Magiczny idealizm – romantyczna teoria powieści 272
Ironia romantyczna 274
Romantyczna muzyka 276
Romantyczne malarstwo 278
Romantyczna antyżydowskość i afekt antyfilisterski 28 1
Romantyczna religijność 28 2
Formacyjność 28 4
Odkrycie narodu i rozwój kultury memorialnej 28 7
Katedra kolońska 28 7
Słownik niemiecki braci Grimm 28 9
Królowa Luiza 290

Rozdział IX
BIEDERMEIER (VORMARZ) 1815–1848
(Czesław Karolak)


Kultura oficjalna a kultura prywatna. Sztuka użytkowa 294
Literatura w okresie biedermeieru 297
Młodoniemiecki liberalizm a tendencje zachowawcze w społeczeństwie. Rola cenzury 299
Nowoczesne czasopisma krytyczne 304
Sytuacja polityczna za panowania Fryderyka Wilhelma IV 305
Początki liberalizmu politycznego 306
Życie literackie i artystyczne

Rozdział X
WIEK NACJONALIZMU I ROZWOJU CYWILIZACYJNEGO


1848/1849–1914/1918)
(Hubert Orłowski)
Referencje i pojęcia 309
Orientacja małoniemiecka, czyli paradygmat wspólnoty narodowej 311
Podwójna rewolucja i jej następstwa 311
Niespodziane dobrodziejstwa historyzmu 314
Cesarstwo powstaje 317
„Austriackość” 320
Grynderski duch 322
Maszyna – mobilność – miasto – media 324
Maszyna 324
Kwestie demograficzne, mobilność (społeczna), migracje 326
Krajobraz kulturowy: umiastowienie, urbanizacja 328
Berlin 331
Media, komunikacja społeczna 333
Stowarzyszanie się 336
Wartości mieszczańskie: Bildung 337
Kłopoty nie tylko terminologiczne 337
Formacja mieszczańska 338
„Instytucje” formacji mieszczańskiej 342
Żydzi w kulturze niemieckiej 345
Oświata i nauka 347
Państwo a alfabetyzacja 347
Uniwersytet 348
Nauka, badania 351
Ruch robotniczy a kultura 353
Nie tylko realizm: literatura i malarstwo po roku 1848 357
Literatura popularna i życie literackie 357
Realizm w literaturze 359
Akademizm, historyzm, symbolizm, realizm 361
Naturalizm 362
Kulturkampf – druga konfesjonalizacja 364
Świat muzyki (Czesław Karolak) 368
Romantyczny klasycyzm i klasycyzujący romantyzm: Mendelssohn i Brahms 368
Klasyczny romantyzm: Schubert, Schumann i Weber 370
Neoromantyzm: Wagner, Bruckner, Mahler, Strauss 374
Filozofia rozparcelowana 376
„Parcelacja” 376
Nauki humanistyczne a filozofia 378
Marx, Engels – materializm historyczny 379
Filozofia kultury, socjologia 38 0
Geistesgeschichte i kategoria rozumienia 38 1
Pluralizm moderny 38 3
Literackie klimaty fin de sie`cle’u 38 4
Nareszcie powieść 38 5
Jugendstil 38 7
Ekspresjonizm 38 8
Początki funkcjonalizmu 38 9
Grupy artystyczne 390
Przesilenie moderny 392
Lebensreform albo świat przeżywany kultury 394
Lebensreform: programy, orientacje 394
Moderna a reforma życia 397
Siedliska w reformie życia 398
Nietzsche a reforma życia 399
Natura – zdrowie – ciało – „dusza” 400
Młodość. Bez końca 402
Sztuka i literatura małoojczyz´niana 403

Rozdział XI
WIEK IDEOLOGII I SPOŁECZEńSTWA MASOWEGO 1914/1918–1946/1949
(Hubert Orłowski)


Referencje i pojęcia 406
Wojna białych ludzi: Od „idei roku 1914” do traumy wielkiej przegranej 408
Społeczeństwo masowe – nowe media 414
Społeczeństwo 414
Prasa – kino – radio – sport 416
Urbanizacja – technika – nauka 417
„Amerykanizacja” 419
Złote lata dwudzieste 420
Awangardy rozkwit i powolny zmierzch 420
Nie tylko Bauhaus – architektura 423
Czas wielkich reżyserów: film i teatr, i oczywiście Brecht 425
Kultura niemiecka a Z ˙ydzi 427
Kultura muzyczna w pierwszej połowie XX wieku (Czesław Karolak) 430
Literatura i jej obrzeża 433
Republika bez republikanów 437
Partie, stowarzyszenia, instytucje 437
Volkisch 439
Rewolucja konserwatywna 440
Filozofowanie nad przepaścią 442
Rok 1933: ideologia – system – kultura 446
Narodowy socjalizm 446
Wydarzenia 448
PEN-Club – Pruska Akademia Sztuk Pięknych – Izba Kultury Rzeszy 449
Kontrola i cenzura, książki na stosie 451
Exodus roku 1933 i emigracyjne doświadczenia (nie)obecności 453
Literatura i teatr w III Rzeszy. LTI 461
Literatura w kręgu narodowego socjalizmu 461
Thingspiel 464
Teatr „tradycyjny” 466
Literatura tzw. emigracji wewnętrznej 466
Lingua Tertii Imperii 469
Sztuka: mobilizacja i agresja 471
Mobilizacja przez sztukę 471
„Sztuka wynaturzona” 474
Wobec tradycji 475
Inscenizacja masy 477
Architektura a ornament masy 48 0
Po katastrofie 48 4

Rozdział XII
PO POWSTANIU DWU PAńSTW NIEMIECKICH
(Czesław Karolak)


Rola elit twórczych. Sytuacja literatury w NRD i RFN 490
Polityka kulturalna w podzielonych Niemczech 500
Założenia, priorytety 500
Związki twórcze w NRD i RFN 501
Czasopisma, ruch wydawniczy, media 503
Badania naukowe 507
Polityka oświatowa, szkolnictwo 513
Rola Kościołów 521
Teatr, muzyka 523
Malarstwo, architektura, sztuki użytkowe 530

Rozdział XIII
IKONY ZJEDNOCZENIA


Bibliografia 538
Indeks nazwisk 547
www.ksiazki.index.org.pl © 2006