Kino., 1. Obraz-ruch, 2. Obraz-czas

Gilles Deleuze

9788374538961 :: Oprawa: twarda :: wydanie z: 2010-01-25

„Kino.”, Gilles Deleuze, Opis / Nota wydawcy / Synopsis

„Niniejsze studium nie jest historią kina. […] W pierwszej części zajmujemy się obrazem-ruchem i jego odmianami. Obraz-czas będzie przedmiotem drugiej części. Wielkich twórców kina można […] porównywać nie tylko do malarzy i architektów czy muzyków, lecz także do myślicieli. Myślą oni za pomocą obrazów-ruchu i obrazów-czasu, a nie za pomocą pojęć. I niczego w tym nie zmienia ogromny udział szmiry w produkcji filmowej […]. Wielcy twórcy filmowi są jedynie bardziej narażeni, nieskończenie łatwiej przeszkodzić im w realizacji dzieła. Historia kina to długie dzieje męczeństwa. Mimo to kino wpisuje się przecież do historii sztuki i historii myśli za sprawą jedynych w swoim rodzaju, autonomicznych form, na przekór wszystkiemu wymyślonych i przeniesionych na ekran przez twórców” (Gilles Deleuze).

„Kino.”, Gilles Deleuze, Dane Techniczne

„Kino.”, Gilles Deleuze, Spis treści

Spis treści:
Kino. I. Obraz i ruch
I. Tezy dotyczące ruchu (pierwszy komentarz Bergsona)
Teza pierwsza: ruch i chwila
Teza druga: chwile uprzywilejowane i chwile przygodne
Teza trzecia: ruch i zmiana. – Pełnia, Otwartość czyli trwanie. – Trzy poziomy: całość i jej części; ruch; pełnia i zmiany
II. Kadr i plan, kadrowanie i cięcie
Pierwszy poziom: kadr, zbiór czyli system zamknięty. – Funkcje kadru. – Poza kadrem: dwa aspekty
Drugi poziom: plan i ruch. – Dwa oblicza planu: w stronę całości i ich części, w stronę pełni i zmian. – Obraz i ruch. – Ruchome cięcie, perspektywa czasowa
Ruchomość: montaż i ruch kamery. – Zagadnienie jedności planu (plany sekwencyjne). – Znaczenie przeskoku montażowego
III. Montaż
Trzeci poziom: pełnia, kompozycja obrazów-ruchu a bezpośredni obraz czasu. – Szkoła amerykańska: kompozycja organiczna i montaż u Griffitha.
– Dwa aspekty czasu: interwał i całość, zmienna teraźniejszość i bezmiar.
Szkoła radziecka: kompozycja dialektyczna. – Organiczność i patetyczność u Eisensteina: spirala i skok jakościowy. – Pudowkin i Dowżenko. – Kompozycja materialistyczna u Wiertowa
Przedwojenna szkoła francuska: kompozycja ilościowa. – Rytm i mechanika. –
Dwa aspekty ilości i ruchu: względny i bezwzględny. – Gance i wzniosłość matematyczna.
– Szkoła ekspresjonizmu niemieckiego: kompozycja intensywna.
– Światło i cienie (Murnau, Lang). – Ekspresjonizm i wzniosłość dynamiczna.
IV. Obraz-ruch i jego trzy odmiany (drugi komentarz Bergsona)
Tożsamość obrazu i ruchu. – Obraz-ruch i obraz-światło
Obraz będący ruchem i jego odmiany. – Obraz-percepcja, obraz-akcja, obraz-uczucie.
Odwrócona próba: w jaki sposób wytłumić trzy odmiany („Film” Becketta).
– Sposób komponowania odmian.
V. Obraz-percepcja
Dwa bieguny, obiektywny i subiektywny. – „Minisubiektywność”, czyli obraz pozornie zależny (Pasolini, Romer)
W stronę innego stanu percepcyjnego: percepcja płynna. – Rola wody w przedwojennej szkole francuskiej. – Grémillon, Vigo.
W stronę percepcji gazowej//lotnej//. – Materia i interwał według Wiertowa. – Engram. – Pewna tendencja kina eksperymentalnego (Landow).
VI. Obraz-uczucie: twarz i Zbliżenie
Dwa bieguny twarzy: wyraz i jakość
Griffith i Eisenstein. – Ekspresjonizm. – Abstrakcja liryczna: światło, biel i załamanie (Sternberg).
Uczucie jako jednostka. – Ikona. – „Prymarność” według Pierce’a. – Granica twarzy czyli nicość: Bergman. – Jak tego uniknąć.
VII. Obraz-uczucie: jakości, siły, nieokreślone przestrzenie
Jednostka złożona czyli wyraz. – Wirtualne połączenia i realne związki. –
Komponenty uczuciowe zbliżenia (Bergman). – Zbliżenie i inne plany: Dreyer.
Wzruszenie duchowe i przestrzeń u Bressona. – Co to jest przestrzeń „nieokreślona”?
Konstrukcja przestrzeni nieokreślonych. – Cień, przeciwieństwo i walka w
ekspresjonizmie. – Biel, naprzemienność i wybór w abstrakcji lirycznej (Sternberg,
Dreyer, Bresson). – Kolor i pochłanianie (Minelli). – Dwa rodzaje przestrzeni
nieokreślonej i ich występowanie w kinie współczesnym (Snow).
VIII. Między wzruszeniem a akcją: obraz-popęd
Naturalizm. Światy pierwotne i pochodne środowiska. Popędy i utwory,
symptomy i fetysze. – Dwaj wielcy naturaliści: Stroheim i Bunuel. – Popęd i pasożytnictwo. – Entropia i cykl.
Charakterystyka dzieła Bunuela. Siła powtórzenia w obrazie.
Trudno być naturalistą: King Vidor. – Przypadek i ewolucja Nicholasa Raya.
– Trzeci wielki naturalista: Losey. – Popęd i służalczość. – Zwrot przeciwko
sobie. – Współrzędne naturalizmu.
IX. Obraz-Akcja: Wielka forma
Od sytuacji do akcji. „sekundarność”. – Scalenie i pojedynek. – Amerykańskie marzenie. Wielkie gatunki: film psychospołeczny (King Vidor), western (Ford), film historyczny (Griffith, Cecil B. De Mille).
Reguły kompozycji organicznej
Powiązanie sensoryczno-motoryczne. – Kazan i Actors Studio. – Odbitka.
X. Obraz-Akcja: mała forma
Od akcji do sytuacji. – Dwa rodzaje oznak. – Komedia obyczajowa (Chaplin,
Lubitsch). Western u Hawksa: funkcjonalizm. – Nowy western i związany z
nim typ przestrzeni (Mann, Peckinpah).
Zasada małej formy a burleska. – Ewolucja Chaplina: figura dyskursu. – Paradoks
Keatona: funkcja deprecjonująca i pojawianie się wielkich maszyn.
XI. Figury czyli przekształcenia form
Zmienność form u Eisensteina. – Montaż atrakcji. – Różne typy figur.
Figury Wielkości i Małości u Herzoga.
Dwie przestrzenie: Scalające natchnienie i zarys Świata. – Natchnienie u Kurosawy: między sytuacją a kwestią. – Zarysy Świata u Mizoguchiego: trasa i przeszkoda.
XII. Kryzys obrazu-działania
„Tercjalność” według Peirce’a i zależności psychiczne. – Bracia Marx. – Obraz psychiczny według Hitchcocka. – Oznaki i symbole. – W jaki sposób Hitchcock dochodzi do obrazu-działania docierając do jego granic. Kryzys obrazu-działania w kinie amerykańskim (Lumet, Cassavetews, Altman).
– Pięć cech tego kryzysu. – Rozluźnienie więzi sensoryczno-motorycznej.
Początek kryzysu: neorealizm włoski i francuska nowa fala. – Świadomość krytyczna kliszy. – Problem nowej koncepcji obrazu. – Poza obraz-ruch.

Kino.II. Obraz-czas
I. Poza obraz-ruch
Jak zdefiniować neorealizm? – Sytuacje optyczne i dźwiękowe, w opozycji do sytuacji sensoryczno-motorycznych: Rossellini, De Sica – znaki optyczne i znaki dźwiękowe: obiektywizm-subiektywizm, realne-wyobrażone – Nowa fala: Godard i Rivette – Znaki dotykowe (Bresson)
Ozu, wynalazca czystych obrazów optycznych i dźwiękowych – Banał codzienności
– Puste przestrzenie i martwe natury – Czas jako forma niezmienna.
Rzeczy nieznośne i jasnowidzenie –Między kliszą a obrazem – Poza ruch: nie tylko znaki optyczne i dźwiękowe, lecz znaki czasowe, lekturowe – Przykład Antonioniego
II. Rekapitulacja obrazów i znaków
Kino, semiologia i język – Obiekty i obrazy.
Czysta semiotyka: Peirce, system obrazów i znaków – Obraz-ruch, materia znakowa a cechy ekspresji niejęzykowej (monolog wewnętrzny).
Obraz-czas i jego podporządkowanie obrazowi-ruchowi – Montaż jako pośrednie przedstawienie czasu. – Odchylenia ruchu. – Emancypacja obrazu-czasu: jego bezpośrednia prezentacja – Względna różnica między klasyką a nowoczesnością.
III. Między wspomnieniem a marzeniami (trzeci komentarz Bergsona)
Dwa rozpoznania według Bergsona – Obiegi obrazu optycznego i dźwiękowego – Postaci Rosselliniego.
Między obrazem optycznym i dźwiękowym a obrazem-wspomnieniem – Flash-back i obiegi – Dwa bieguny flash-backu: Carné, Mankiewicz – Rozdwajający się czas, według Mankiewicza – Niewystarczalność obrazu-wspomnienia. Coraz szersze obiegi – Między obrazem optycznym i dźwiękowym o obrazem- snem– Jawny sen i jego reguły – Jego dwa bieguny: René Clair i Bunuel
Ś Niewystarczalność obrazów-snów – „Sen ukryty”: mechanizmy świata – Baśń i komedia muzyczna – Od Donnena i Minellego do Jerry’ego Lewisa
– Cztery wieki burleski – Lewis i Tati.
IV. Kryształy Czasu
Rzeczywiste i wirtualne: najmniejszy obieg – Obraz-kryształ– Nierozróżnialne rozróżnienia–trzy aspekty układu krystalicznego (różne przykłady) – Kwestia wieloznaczności filmu w filmie: pieniądze i czas, sztuka jako przemysł.
Rzeczywiste i wirtualne według Bergsona – Tezy Bergsonowskie dotyczące czasu: założenie czasu.
Cztery stany kryształy i czas – Ofulus i kryształ doskonały – Renoir i kryształ pęknięty – Fellini i kształtowanie kryształu – Problem muzyki filmowej: kryształ dźwięczny, galop i refren (Nino Rota) – Visconti i kryształ rozkładu: żywioły Viscontiego
V. Wierzchołki teraźniejszości i pokłady Przeszłości (czwarta uwaga Bergsona)
Dwa bezpośrednie obrazy jako czas: współistnienie pokładów przeszłości (aspektów), równoczesność wierzchołków teraźniejszości (akcentów) – Drugi obraz jako czas: Robbe-Grillet, Bunuel – Niewytłumaczalne różnice – Realne i wyobrażone, prawda i fałsz.
Pierwszy obraz jako czas: pokłady przeszłości według Orsona Wellesa – Kwestie głębi pola – Metafizyka pamięci: bezużyteczne odwoływalne wspomnienia (obrazy-wspomnienia), wspomnienia nieodwoływalne (halucynacje) – Progresja w filmach Wellesa – Pamięć, czas i ziemia. Pokłady przeszłości według Resnais – Pamięć, świat i epoki świata: progresja w filmach – Reguły transformacji pokładów, nierozstrzygalne alternatywy
– Długi plan i krótki montaż – Plansze, wykresy i funkcje psychiczne
– Topologia i czas nie-chronologiczny – Między uczuciami a myśleniem: hipnoza
VI. Potęga zmyślenia
Dwa porządki obrazu: z punktu widzenia opisów (opis organiczny i opis krystaliczny) – Z punktu widzenia narracji (narracja prawdziwościowa i narracja falsyfikująca) – Czas a siła zmyślenia w obrazie – Osobowość fałszerza: jego wielość, siła jego metamorfozy. Orson Welles i zagadnienie prawdy – Krytyka systemu sądzenia: od Langa do Wellesa – Welles i Nietzsche: życie, stawanie się i siła zmyślenia – Transformacja środka u Wellesa – Komplementarność krótkiego montażu i planu-
-sekwencji – Wielkie serie fałszerzy – Dlaczego nie na jedno wychodzi. Z punktu widzenia opowiadania (opowiadanie prawdziwe i opowiadanie zmyślone) – Model prawdy w realności i w fikcji: Ja – podwójna transformacja realnego i fikcji – „Ja to ktoś inny”: symulacja, fabulacja –Perrault, Rouch i to, co oznacza „cinéma-vérité” – Przed, po czyli stawanie się, jako trzeci obraz-czas.
VII. Myślenie i kino
Ambicje pierwszego kina: sztuka masowa i nowe myślenie, automat duchowy – Model Eisensteina – Pierwszy aspekt: od obrazu do myślenia, wstrząs umysłowy – Drugi aspekt: od myślenia do obrazu, figury i monolog wewnętrzny
– Zagadnienie metafory: najpiękniejsza metafora filmowa – Trzeci aspekt: równość obrazu i myśli, związek człowieka i świata – Myślenie, siła i wiedza, Całość.
Kryzys kina, zerwanie – Artaud jako prekursor: niemoc myślenia – Ewolucja automatu duchowego – O co w istocie chodzi w filmie – Kino i katolickość: wiara, zamiast wiedzy – Racje wiary na tym świecie (Dreyer, Rosselini, Godard, Garnel).
Struktura teorematu: od teorematu do problemu (Astruc, Pasolini) – Myśl zewnętrzna: plan-sekwencja – Problem, wybór i automat (Dreyer, Bresson, Romer) – Bowy status całości – Szczelina irracjonalnego cięcia (Godard) – Przemieszczenie monologu wewnętrznego i odrzucenie metafor – Powrót od problemu do teorematu: metoda Godarda i jego kategorie.
VIII Kino, Ciało i mózg, Myśl
„Dajcie mi więc ciało” – Dwa bieguny: codzienność i ceremonia – Pierwszy aspekt kina eksperymentalnego – Kino i ciało: postawy wobec gestu (Cassavetes, Godard i Rivette) – Po nowej fali – Garnel i zagadnienie filmowej kreacji ciała – Teatr i film – Doillon i zagadnienie przestrzeni ciał: poza wyborem. Dajcie mi umysł – Kino refleksyjne i zagadnienie śmierci (Kubrick, Resnais)
– Dwie zasadnicze zmiany z punktu widzenia umysłowego – Ekran czarny czy biały, irracjonalne cięcia i powiązania – Drugi aspekt kina eksperymentalnego.
Film i polityka – Ludowi brakuje… – Trans – Krytyka mitu – Funkcja fabularna i produkcja wypowiedzi zbiorowych.
IX Komponenty obrazu
Film „niemy”: widziany i czytany – Mówienie jako wymiar obrazu wizualnego – Akt mowy a interakcja: rozmowa – komedia amerykańska – Mówienie unaocznia, obraz wizualny staje się czytelny. Kontinuum dźwięku, jej jedność – Jej zróżnicowanie zgodnie z dwoma aspektami przestrzeni pozakadrowej – Głos z offu i drugi typ aktu mowy: refleksyjny – Heglowska czy nietzscheańska koncepcja muzyki filmowej – Muzyka i przedstawienie czasu. Trzeci typ aktu mowy, akt fabulacji – Nowa czytelność i obraz wizualny: obraz stratygraficzny – Narodziny audiowizualności – Autonomia obrazu dźwiękowego i obrazu wizualnego – Dwa obramowania i irracjonalne cięcie – Strauh, Marguerite Duras – Zależność między dwoma autonomicznymi obrazami, nowy sens muzyki.
X. Wnioski
Ewolucja automatów – Obraz i informacja – Problem Syberberga. Niezależny Obraz-czas czas – Od znaków optycznych i dźwiękowych do znaków krystalicznych – Rozmaite typy znaków czasowych – Znaki lekturowe – Zanik retrospekcji, przestrzeni pozakadrowej i głosu z offu – Przydatność
teorii w kinie.

www.ksiazki.index.org.pl © 2006