Teoria filmu., Wyzwolenie materialnej rzeczywistości

„Teoria filmu.”, Siegfried Krakauer, Opis / Nota wydawcy / Synopsis

Książka Siegfrieda Kracauera to jedna z najważniejszych prac z zakresu teorii filmu. Wywarła ogromny wpływ na rozwój tzw. realistycznej teorii filmu, stanowiąc jej doskonały przykład, odznaczający się wyjątkową klarownością, systematycznością i precyzją w logice argumentacji. Z punktu widzenia historii myśli filmowej jest również jedną z nielicznych prób całościowego spojrzenia na kino i zinterpretowania jego miejsca w kulturze XX wieku.

Fragment:
Zarówno kronika filmowa, jak i film dokumentalny ukazują rzeczywisty świat, ale różnią się sposobem podejścia do niego.
Kronika pokazuje w formie krótkiej i neutralnej aktualne wydarzenia, uznane za ogólnie interesujące. Natomiast w filmach dokumentalnych wykorzystuje się materiał rzeczywistości do rozmaitych celów i w rezultacie powstają różnorodne filmy, od obiektywistycznych relacji wizualnych poczynając, na płomiennych orędziach społecznych kończąc. Oba gatunki – kronika i film dokumentalny – istnieją od dziecięcych dni filmu i w mniejszym lub większym stopniu potwierdzają słowa wypowiedziane kiedyś przez Feliksa Mesguicha na temat filmów Lumière’a: „Jego obiektyw otwiera się na świat”.
Jednakże obiektyw kamery realizatora filmu faktu otwiera się tylko na cząstkę świata. Kroniki i filmy dokumentalne przedstawiają nie tyle jednostkę i jej wewnętrzne konflikty, ile świat, w którym ona żyje. Jak pisze Rotha, film dokumentalny „liczy na zainteresowanie człowieka światem, który go otacza”. Chcąc dokładnie sprecyzować tę sprawę, Rotha kontynuuje: „Jeśli są [w filmie – przyp. tłum.] ludzie, to są podporządkowani zasadniczemu tematowi. Ich prywatne namiętności i zgryźliwości są bez znaczenia”. To stwierdzenie jest niezmiernie istotne, ponieważ wynika zeń, że filmy faktu nie badają wszystkich stron materialnej rzeczywistości. Pomijają to, na przykład, co dotyczy „prywatnych namiętności”, a o czym relacjonuje intryga dramatyczna. Także „specjalne tryby rzeczywistości” zdają się znajdować poza zasięgiem możliwości filmów faktu. Konsekwencje tych ograniczeń omówimy pod koniec rozdziału.

„Teoria filmu.”, Siegfried Krakauer, Dane Techniczne

• Teoria filmu., Wyzwolenie materialnej rzeczywistości
  Oprawa: twarda
• Autor: Siegfried Krakauer,
• Wydawca: Wydawnictwo słowo/obraz terytoria sp. z o. o.
• Kategorie: Podręczniki, Film
• Identyfikatory numeryczne: ISBN: 978-83-7453-899-2, EAN: 9788374538992
• rok wydania: 2009, data wejścia na rynek: 2009-12-20
• ilość stron: 464
• wymiary: 145 / 235 mm

„Teoria filmu.”, Siegfried Krakauer, Spis treści

Alicja Helman Teoria Siegfrieda Kracauera pięćdziesiąt lat później 7
Przedmowa 19
Podziękowania 25
Wstęp
1. Fotografia 29
Zarys historyczny 30
Wczesne poglądy i kierunki 30
Aktualne poglądy i tendencje 34
Próba systematyki 38
Podstawowa zasada estetyczna 38
Podejście fotograf iczne 39
Preferencje 45
Oddziaływania 47
Problem sztuki 49
I. Charakterystyka ogólna
2. Pojęcia podstawowe 53
Właściwości medium 54
Dwie główne tendencje 56
Lumière i Méliès 56
Tendencja realistyczna 60
Tendencja kreacyjna 61
Zderzenia obu tendencji 62
Podejście filmowe 63
Problem sztuki 65
3. Przedstawianie materialnej rzeczywistości 68
Funkcje rejestracyjne 68
Ruch 68
Przedmioty nieożywione 72
Funkcje odkrywcze 73
Rzeczy normalnie niewidziane 73
Zjawiska przytłaczające świadomość 85
Specjalne tryby rzeczywistości 86
4. Naturalne preferencje 88
Rzeczywistość nieinscenizowana 88
Przypadkowość 90
Nieskończoność 91
24 kolejne godziny 92
Drogi przez rzeczywistość 92
Nieoznaczoność 97
Odpowiedniki psychofizyczne 97
Podstawowa zasada montażu 98
„Potok życia” 100
Znowu ulica 101
Interludia sceniczne 102
II. Obszary i elementy
5. Historia i fantazja 107
Historia 107
Trudności 107
Kompromisy 109
Fantazja 112
System znalizy 113
Fantastyka przedstawiona na sposób teatralny 114
Fantastyka przedstawiona za pomocą technik filmowych 118
Fantastyka przedstawiona w kategoriach materialnej rzeczywistości 121
6. Uwagi o aktorze 125
Przymioty 125
Być, a nie grać 126
Niedbałość 127
Warunki fizyczne 127
Funkcje 128
Przedmiot wśród innych przedmiotów 129
Typy 130
Aktor niezawodowy 130
Gwiazda z Hollywoodu 131
Aktor zawodowy 132
7. Dialog i dźwięk 135
Wprowadzenie 135
Pierwsze obawy 135
Podstawowy warunek 136
Dialog 137
Rola słowa mówionego 137
Filmowe użycie słowa 139
Sposoby synchronizacji 145
Dźwięk właściwy 157
O naturze dźwięków 157
Wykorzystanie znaczeń symbolicznych 159
Rola dźwięku naturalnego 161
Sposoby synchronizacji 163
8. Muzyka 167
Funkcje fizjologiczne 167
Okres archaiczny 167
Muzyka, obraz i widz 168
Funkcje estetyczne 173
Muzyka komentująca 174
Muzyka funkcjonalna 178
Muzyka jako kościec filmu 187
9. Widz 192
Oddziaływanie filmu 192
Działanie na zmysły 192
Zmniejszona świadomość 194
Dygresja: propaganda i film 195
Sny 198
Satysfakcje 201
Film i telewizja 201
Głód życia 202
Życie jako takie 204
Film – „Migotliwe koło życia” 205
Dziecięca wszechmoc 206
Powrót z krainy snów 207
III. Kompozycja
10. Film eksperymentalny 211
Wprowadzenie: dwa główne rodzaje filmów 211
Początki 213
Ruch „Awangardy” 213
Paradygmatyczny charakter awangardy 213
Poglądy awangardy 214
Spór o fabułę 214
Język filmu 216
Materialna rzeczywistość 216
„Najmniej realistyczna ze wszystkich sztuk” 217
Kierunki awangardy 218
„Antrakt” 218
Zainteresowanie rytmem 220
Zainteresowanie treścią 224
Konkluzje 229
11. Film faktu 230
Wprowadzenie 230
Gatunki 230
Cechy charakterystyczne 230
Zakres analizy 231
Film o sztuce 232
Wrażenie trójwymiarowej realności 232
Kierunek eksperymentalny 234
Kierunek dokumentalny 237
Film dokumentalny 239
Zainteresowanie materialną rzeczywistością 239
Obojętność wobec materialnej rzeczywistości 245
Powrót fabuły 250
12. Fabuła teatralna 253
Wstęp 253
Forma i treść 253
Niefilmowa forma fabuły 253
Początki i źródła 254
Cechy charakterystyczne 256
Uwydatnienie wzajemnego oddziaływania ludzi 256
Jednostki złożone 257
Niezależne układy znaczeń 259
Całość z celem 259
Próby przystosowania 260
„Najcudowniejsze rzeczy” 260
Dwie możliwości 264
Konkluzje 269
Nierozwiązany dylemat 269
Griffitha cudowny brak rozwiązania 270
13. Interludium: film i powieść 271
Podobieństwa 271
Powieść, tak jak film, zmierza do przedstawienia życia w całej jego pełni 271
Powieść, tak jak film, dąży do nieskończoności 272
Różnice 273
Właściwości formalne 273
Dwa światy 276
O adaptacjach powieści 278
Różnice wartości filmowej 278
Treść powieści 279
Adaptacja o walorach filmowych 279
Adaptacja o charakterze niefilmowym 281
14. Wątek znaleziony i epizod 284
Wątek znaleziony 284
Definicje 284
Typy 285
Epizod 290
Definicje 290
Typy 291
Struktura 294
Rama 299
15. Problemy treści 301
Trzy aspekty treści 301
Treść niefilmowa 301
Rozumowanie pojęciowe 302
Tragiczność 303
Treść filmowa 309
Tematyka 309
Motywy filmowe 311
Epilog
16. Film w naszych czasach 325
Nadrzędność życia wewnętrznego? 325
Krajobraz intelektualny 327
„Ruiny dawnych wiar” 327
Wizje świata 328
Drogi przez pustkę 331
Wyzwanie 334
Doświadczenie i jego materiał 336
„Piękno zachodu słońca” 336
Rzeczywistość w naszym zasięgu 337
Materialna rzeczywistość jako domena filmu 338
Wyzwolenie fizycznej rzeczywistości 340
Sztuka, ale na innej zasadzie 340
Okruchy codziennego życia 342
Dowody rzeczowe 344
Z dołu do góry 348
„Rodzina człowiecza” 349
Przypisy 351
Bibliografia 373
Indeks nazwisk
Indeks filmów